Article on other languages:
- Akkusatief
- Akkusativ
- Винителен_падеж
- Akuzativ
- Cas_acusatiu
- Akuzativ
- Akkusativ
- Akkusativ
- Αιτιατική
- Accusative_case
- Caso_acusativo
- Akkusatiivi
- Accusatif
- Acusativo
- Akuzativ
- Tárgyeset
- Þolfall
- Accusativo
- 対格
- Accusativus
- Accusatief
- Akkusativ
- Akkusativ
- Biernik
- Caso_acusativo
- Cazul_acuzativ
- Винительный_падеж
- Akuzativ
- Akuzatív
- Kallëzorja
- Акузатив
- Ackusativ
- Знахідний_відмінок
- Acuxativo
- אקוזאטיוו
- 宾格
| Hindeŭropaj kazoj |
|---|
| Nominativo |
| Genitivo |
| Dativo |
| Akuzativo |
| Vokativo |
| Ablativo |
| Lokativo |
| Instrumentalo |
La akuzativo aŭ objektkazo estas gramatika kazo, kies baza rolo estas montri la gramatikan objektecon en transitivaj frazoj. Ne konfuzu kun absolutivo de ergativaj lingvoj.
Ĝi estas ankaŭ uzata por indiki direktojn.
La vorto akuzativo venas de la latina adjektivo accusativus, kiu estis misa traduko de la helena termino por "objekta".
Enhavo |
Akuzativo en transitivaj frazoj
Kun transitivaj verboj oni uzas objekton markitan per la finaĵo -n.
ekzemploj:
Mi lernas Esperanton
Mi lernis du fremdajn lingvojn.
Mi ne scias tion
Tion mi ne scias
Kion vi volas?
Mi amas vin
Vin mi amas, ne vian fratinon.
Kiel videbla en la supraj ekzemploj, la pozicio de la objekto ne gravas. En vortaroj, ekz. en NPIV, la transitivaj verboj estas indikitaj.
N-finaĵo en aliaj lokoj
En Esperanto, la N-finaĵo povas ne nur montri la rektan objekton de frazo, sed estas ankaŭ aliaj uzoj.
Direkto
Uzo kiel direktindikanta kazo:
Ekzemploj:
Kun substantivo:
Mi iras Finnlando
Kun adverbo:
Mi iras Finnlande. = Mi iras en Finnlanda maniero.
Mi iras Finnlande
Akuzativo precizigas la signifon de la prepozicioj »en«, »sur« ktp kiam temas pri direkto:
Mi iras en la domo. = Mi iras ene de la domo.
Mi iras en la domo
Mi metas ion sur la tablon, sub la tablon, apud la tablon, antaŭ la tablon, malantaŭ la tablon.
Mezuro
Aldonado de la n-finaĵo al tempaj esprimoj eblas por montri longecon, oftecon aŭ daŭron de tempo.[1]
- Unu monaton mi verkis la libron. ("Unu monaton" respondas al la demando "Dum kiom da tempo vi verkis la libron?")
- Mi perdis ĝin du fojojn. ("Du fojojn" montras kiel ofte okazis io.)
La n-finaĵo povas esti uzata ĉe aliaj mezuraj esprimoj.
- Ĉiutage mi ŝatas kuri tri mejlojn. ("Tri mejlojn" montras la distancon kuratan.)
Anstataŭ prepozicio
Se la senco de la frazo estas sufiĉe klara, oni povas anstataŭigi prepozicion per la n-finaĵo.
Duobla akuzativo
Ekzistas lingvoj, kiuj permesas duoblan akuzativon kun unu verbo. Ekzemple latine eblas diri docere discipulum linguam (instrui lernanton* lingvon*). En Esperanto tio ne eblas; la ekzemplon necesas traduki per "instrui al lernanto lingvon", "instrui lernanton pri lingvo" aŭ simile. Neologismo, kiu en Esperanto kapablas solvi tiun ĉi (krom aliajn) problemon ŝajnas esti la eksperimenta prepozicio na (instrui na lernanto lingvon), kiu estas aldona maniero per kiu oni povas esprimi akuzativon en situacioj, kie la finaĵo -n ne taŭgas.
Akuzativo kun infinitivo
"Akuzativo kun infinitivo" estas fenomeno, kiu uzas infinitivon anstataŭ akuzativa participo. Ekzemplo
| Mi vidas hundon forkuri. | |
| anstataŭ | Mi vidas hundon forkurantan. |
| aŭ | Mi vidas la forkuron de hundo. |
| aŭ | Mi vidas, ke hundo forkuras. |
Tiu fenomeno, gramatika malfacilaĵo por lernantoj, kies lingvo ne konas ĝin, ekzistas ankaŭ en Esperanto kaj estas sufiĉe kutima.
Ne-uzo de la akuzativo
En multaj aliaj lingvoj oni uzas la akuzativon, dativon, genitivon aŭ lokativon post prepozicioj. En Esperanto oni uzas post prepozicioj la nominativon, ne la akuzativon, krom por indiki direkton post »en«, »sur« ktp.
Do oni nepre devas simple diri: per tio, por tio, pri tio, al tio, kun tio, sen tio, post tio, ...
Piednotoj
- ↑ WENNERGREN, Bertilo. PMEG. 12.2.3 http://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/mezuro.html
